L’écume des jours (Michel Gondry, 2013)

L_Écume_des_jours_-_affiche_du_film

Beoordeling: 5

Originaliteit kun je L’écume des jours” (het schuim van de dagen) niet ontzeggen. Wat heet: qua filmische vondsten en eigen grammatica is de film een van de meest bijzondere kunstuitingen die de laatste tijd zijn verschenen. Maar dat is meteen ook het probleem.

Colin (Romain Duris) woont met zijn vriend Nicholas en een heel klein mannetje in een muizenpak in een vreemd appartement en maakt daar pianocktails en probeert palingen te vangen die in de kranen kruipen. Op een dag ontmoet hij Chloé (Audrey Tatou), trouwt met haar en wil net lang en gelukkig gaan leven als ze ziek wordt doordat er een bloem in haar longen groeit. Om medicijnen en behandeling te kunnen betalen moet hij steeds vreemdere banen aannemen maar het mag allemaal niet baten.

l-ecume-des-jours-photo-515b22cc835dd

Als de samenvatting al vreemd klinkt, dan kijk even naar de trailer, want ik heb nog maar het tipje van de absurdistische sluier gelicht. L’écume des jours is de verfilming van een surrealistische roman uit 1947 van Boris Vian. De schrijver, dichter, zanger, trompettist plukt elementen uit de boom van zijn tijd, zoals de na-oorlogse industrialisatie, vervreemding, Duke Ellington en Jean Paul Sartre, gooit ze in een grote oven en smelt ze om tot een wonderlijke vertelling over liefde en onafwendbare teloorgang. Gondry zet dat dan weer om in beelden.

Geen geringe taak. En tot op zekere hoogte zou je kunnen zeggen dat de regisseur van opmerkelijk originele films als “Be kind, rewind” en vooral “The eternal sunshine of the spotless mind” hier prima in geslaagd is. Hij vuurt in elke scene een nieuwe originele vondst op de kijker af, gebruikt allerlei ouderwetse houwtjes-touwtjes-effecten en probeert met aankleding en accessoires de sfeer steeds in de hand te houden als de film gaandeweg verandert van blij en popperig naar donker en deprimerend.

lecume-des-jours-gondry-5

Maar al snel raak je overvoerd. Tijdens de vlot gemonteerde titelrol denk je vooral nog: leuk, nieuw, origineel. Nou ja, en af en toe: huh? Als het tempo daarna echter even hoog blijft en geen adempauze het surrealistische bombardement verlicht duurt het geen kwartier voor je afschakelt. Te veel, te nadrukkelijk, te absurdistisch, te gekunsteld. Natuurlijk blijft er bewondering voor de prachtige vondsten en waarschijnlijk zal de ware liefhebber van een onverdund surrealistische vertelling zijn vingers aflikken, maar bwoah.

Gondry lijkt voort te bouwen op wat hij al in “The Sience of sleep” deed en vooral in zijn videoclips: visuele esthetiek die doet denken aan het begintijdperk van de cinema. Stop-motion, vervorming, selectief zwart-wit, nadrukkelijke aandacht voor vervreemdende decors en artefacten, bizarre verhaalelementen. Daardoor zijn de karakters nog slechts bleke instrumenten om ideeën aan op te hangen en lijkt het verhaal eerder een poppenkastvoorstelling dan een inleefbare vertelling.

14462

Het heeft dan ook weinig zin om te spreken over de acteerprestaties van Duris en Tatou want ze zijn net als het decor slechts een miniem onderdeel van de visuele soep. Betekenisloze marionetten. Dat bemoeilijkt echte identificatie en hoewel die techniek soms onderdeel van filmische thematiek kan zijn, lijkt hier wel degelijk een soort sprookje te worden verteld: dan zou je als kijker toch betrokken moeten raken bij de personages en dat is hier nergens het geval.

Wat voor mij overblijft: een zekere mate van bewondering maar daarnaast vooral desinteresse, soms irritatie en in ieder geval de voortdurende hoop dat de film snel voorbij is. Maar hij duurt ook nog eens meer dan twee uur. En het leken er wel vijf.

Warm bodies (Jonathan Levine, 2013)

warm-bodies-poster10

Beoordeling: 6

Romeo en Julia go romcomzombie, werkt dat? Ja en nee. Warm bodies is hier en daar grappig plus het concept zou je tot op zeker hoogte origineel kunnen noemen, maar daar houdt het ook mee op. Wat overblijft valt tegen.

R. is een teenage-zombie die niet meer precies weet wat zijn naam ook weer was, maar het begon met een R. Hij slijt zijn dagen met contemplatie per voice over en rondschuifelen door een onderkomen vliegveld. Op een dag ontmoet hij een levend meisje en een vonk slaat over.

1-warm-bodies1

De titelsequentie belooft veel goeds. De voice-over is grappig (“I have to eat better. I have to stand up straighter. People would respect me if I stood up straighter”) en het camerawork zorgt in combinatie met de art-direction voor veel sfeer. Wanneer de jaren-80 hit Missing you van John Waite inzet, ben je klaar voor een plezierige film.

Maar dan verplaatst het verhaal zich naar het kamp van de overlevenden en hop, zure melk. Natuurlijk is zoiets voor de narratieve lijn noodzakelijk maar waarom zo overtrokken? John Malkovitch speelt een karikaturale en ongeloofwaardig obsessieve leider en zijn gebral – plus de bijbehorende gedragingen van zijn volgelingen – halen de nuance uit het aardige begin en suggereren vooral piefpafpoef, wat in de tweede helft van de film ook nadrukkelijk het geval blijkt te zijn.

IF

Daar dragen in hoge mate ook de boneys aan bij, een ras van uitgedroogde überzombies die door de niet al te beste computeranimaties eerder lachwekkend dan bedreigend werken. In de eerste helft van de film zijn ze vooral in de achtergrond aanwezig, wat nog wel eens leuk wil zijn, maar als ze in de tweede helft een spilfunctie gaan vervullen loopt de ballon snel leeg.

En het Romeo en Julia thema dan? Dat is toch de gimmick? Tja, wat zal ik zeggen. Shakespeare-light? Jonge, onwennige liefde: check. Tegenwerkende families: check. Een balkonscene: check.  Leuk hier en daar, ontegenzeggelijk, maar naarmate het verhaal vordert toch vooral steeds meer twilight. Geen goede zaak. Nicholas Holt weet overigens nog aardig overeind te blijven als R., maar  Teresa Palmer als Julie (ja, R. en Julie) is volgens mij gewoon het vervelende domme nest dat ze moet spelen. Als ik een zombie was, zou ik haar gewoon hebben opgegeten.

WARM BODIES

En dan nog dat hele stuk over zombies die door liefde en menselijke communicatie weer langzaam terug mensen worden (inclusief zichtbaar oplichtende harten): pfff. Blijkbaar mikten de producenten wel héél erg op het jonge meisjespubliek. Dat zou ook verklaren waarom de film volkomen bloedeloos is. R. geniet weliswaar hier en daar van een hersensnack (die hij in zijn jas met zich meedraagt), maar vijf minuten walking dead bevat meer blood and gore dan deze hele film bij elkaar.

zombie comparison

Warm bodies is niet zonder verdienste maar ik had meer verwacht. Toch nog maar even geduld tot Pride en Prejudice and zombies.

The Great Gatsby (Baz Luhrman, 2013)

the_great_gatsby_movie-wide

Beoordeling 4,5.

Ondanks dat Jan zo zijn twijfels had en ik ook niet echt over liep van gepassioneerde anticipatie, vond ik toch dat we hem moesten zien. Groots aangekondigd, Baz Luhrman, film van jaar, bladiebla-jaddajadaa. Al na een half uur kreeg ik jeuk. En die ging niet meer weg.

Nick Carraway (Toby Maguire) schrijft op aanraden van een psychiater een boek waarin hij terugblikt op zijn leven. Daarin vertelt hij hoe hij zijn rijke buurman, Jay Gatsby (Leonardo di Caprio), aanvankelijk van een afstand observeert om vervolgens steeds meer in diens wereld verstrikt te raken. Ondertussen schets hij een triest beeld van het lege leven van de bold and beautifull in het New York van de jaren twintig.

the-great-gatsby (1)

Als je het zo zegt klinkt het eigenlijk helemaal niet slecht. Mogelijkheden te over: maatschappijkritiek, schets van een tijdsgewricht, potentie voor sterke dialogen en prachtig spel. Maar niets van dat alles. Wat dan wel? Vooral verveling. The Great Gatsby is met afstand de saaiste film van de afgelopen jaren.

Dat ligt niet – laat ik dat maar meteen zeggen, dan hebben we dat gehad – aan de typische Luhrman-stijl. Visueel heeft de film net als Romeo en Julliet en vooral Moulin Rouge veel te bieden. Prachtig gekunstelde decors (werkelijk fantastisch), schitterende kostuums, erg sterke filmische effecten, wonderlijk mooie 3D. Ook het gebruik van anachronistische muziek is leuk (hoewel ik er meer van had verwacht) en het weinig subtiele spel van de acteurs hoort bij de draagwijdte van het verhaal. So far, so good dus.

the-great-gatsby (6)

Het echte probleem is het verhaal. Of nee, ik moet het goed zeggen: het verfilmde verhaal. Ik heb de roman van Fizgerald nooit gelezen, maar ik kan me nog voorstellen dat iets dergelijk op papier wel werkt. Toch: een verhaal over oppervlakkige en lege karakters in een oppervlakkige, lege tijd vertel je niet door een oppervlakkige en lege film te maken. Juist dat doet Luhrman wel.

leonardo-dicaprio-as-jay-gatsby-in-the-great

Zijn karakters zijn nergens interessant en het verhaal komt – los van de mooie presentatie – nooit echt op gang. Het is saai, leeg, oninteressant en vlak. Feestje, praatje, mooi gebouw, feestje, praatje, leuk interieur, feestje, autoritje, praatje. Geen enkele scene werkt. Nou ja, het stuk na de pauze waarin saaie en overspelige echtgenoot Tom Buchanon (Joel Edgerton) Gatsby confronteert met zijn verleden en uit zijn evenwicht weet te halen mag als uitzondering gelden. Even denk je: zou het dan toch? Maar hop, daar gebeurt het ongeluk en ondanks de actie zitten we meteen terug in de apatische vlakheid.

the-great-gatsby (3)

Misschien komt het ook omdat Luhrman zo zijn best wil doen om Fitzgerald overeind te houden. De kijker moet vooral niet denken dat hij een literaire barbaar is. Het karakter van Maguire is daarbij een goed voorbeeld. Voor het drama is hij eigenlijk overbodig en hij staat dan ook voortdurend aan de rand toe te kijken. Waar dat in een roman vast werkt wordt het in een film snel irritant: noodgedwongen vertelt Maguire in een voice over wat de kijker op dat moment ziet. Nee, daar zit je op te wachten. Als daarbovenop óók nog eens letters en zinnen op het scherm verschijnen (visueel een mooi effect) is de overkill compleet.

tobey-maguire-as-nick-carraway-in-the-great

Oh, en laten we de makkelijke symboliek vooral niet vergeten. Gordijnen en draperieën voor welstand en mysterie, het landhuis voor  opulente maar betekenisloze rijkdom, het industrieterrein voor de nederige afstamming en het primitieve en het groene licht voor het verre onbereikbare. Ja hoor, we hebben het gezien.

the-great-gatsby (5)

Stictly Ballroom was vernieuwend en speels, Romeo en Juliet sprankelend en Moulin Rouge even wervelend als aangenaam melodramatisch. In al die films heeft Luhrman laten zien dat hij het metier absoluut beheerst. Australia vond ik al een stuk minder en The Great Gatsby is wat mij betreft het dieptepunt in zijn carriere. Bo-ring!

The Raid, Redemption (Gareth Evans, 2011)

The-Raid-Poster-UK2

Beoordeling: 8

Vernieuwende hardcore-martial-arts actie komt al lang niet meer uit China. Ong-Bak uit Thailand en The man from nowhere uit Zuid-Korea gingen vóór, nu doet – of all country’s – Indonesie een wel heel stevige duit in het zakje met een weergaloze wervelwind van brute vuurgevechten en onversneden Pencak Silat.

Onder leiding van een wat obscure officier raakt een groep agenten tijdens de zoektocht naar een lokale gangsterbaas opgesloten in een torenflat. Etage voor etage moeten zij zich een weg banen door hordes aanvallers. Aan beide kanten worden de gelederen op de meest fantasievolle (en brute) wijze uitgedund.

dont point that thing at me

Regisseur Gareth Evans houdt de vaart er goed in. Na een rustige en woordloze introductiescene plaatst hij de kijker bij het swat-team in de aanvalswagen en geen tien minuten later begint een van de meest kinetisch gefilmde en originele actiespektakels van de laatste jaren.

Om goed te weten wie de karakters precies zijn moet je eigenlijk twee keer kijken, want zoals zoveel Aziatische films neemt The Raid (Serbuan Maut) weinig tijd voor inleving en psychologische verankering, maar dat is nauwelijks een bezwaar. De beweging en de vaart van de film en vooral de intensiteit van de tomeloze gevechten doen je kaak regelmatig open vallen van verbazing.

still_-_the_raid_6

Aanvankelijk gaat het nog vooral om vuurgevechten, maar naarmate de agenten verspreid raken vertrouwen zij steeds meer op hun messen en handmatige gevechtstechnieken. Dat levert de ene na de andere verbijsterende scene op, die je bij elkaar opgeteld het idee geven naar iets nieuws en origineels te kijken.

Daarbij steunt de film niet op visuele esthetiek, zoals bijvoorbeeld de Matrix. Met een schamel budget van ongeveer 1 miljoen zou dat ook niet kunnen. In plaats daarvan zijn de gevechten rauw en bruut en excessief bloederig. Ondanks het feit dat er overduidelijk sprake is van een zeer professionele choreografie lijkt het of de personages daadwerkelijk om hun leven vechten. Ze gebruiken elk onderdeel van het lichaam, alle meubels en voorwerpen uit de omgeving en iedere denkbare techniek.

09

Technisch gezien weet Evans met weinig geld het onderste uit de kan te halen. Hij koppelt effectieve geluidseffecten aan stuwende muziek en pompt het kijkersbloed moeiteloos in de vijfde versnelling. Daarnaast gebruikt hij zijn acteurs zo goed als binnen dit specifieke canvas mogelijk is: Iko Uwais zet een voldoende geloofwaardige held neer en Yayan Ruwian weet als tweede schurk meer te imponeren dan de meeste andere spelers.

Nóg succesvoller is hij echter waar het gaat om sfeer, beweging en tempo. Het decor van de toren wordt fantastisch benut: elke gang, iedere kamer en elk trappenhuis biedt eigen uitdagingen en de geslotenheid van het labyrintische gebouw werkt volstrekt geloofwaardig. De montage is enorm vlot maar verhult niet: voortdurend blijf je zien hoe goed deze acteurs bewegen en hoe intensief zij zich uitputten. Het verhaal mag dan psychologisch niet veel te bieden hebben: je blijft wel tot het einde geboeid kijken.

The-Raid-Redemption

Momenteel wordt zowel de Amerikaanse remake gefilmd als het Indonesische tweede deel. Ik ga ze allebei kijken.

Dark Skies (Scott Steward, 2013)

 

20130421-171529

Beoordeling: 5

Science fiction gecombineerd met horror? Ik weet het niet. Alien ja, sterke film, en laten we Event Horizon vooral niet vergeten, maar noem er nog eens een? Dark skies is in ieder geval geen kandidaat.

De familie Barret woont in zo’n typisch Amerikaanse buitenwijk en worstelt met kleinschalige familieprobleempjes die het benoemen eigenlijk niet waard zijn. Dan gaat plotseling het alarm zo maar af en begint de jongste zoon met imaginaire vriendjes te praten. Enter de lange zwarte mannetjes.

Keri-Russell-in-Dark-Skies-jpg

Hobby’s van buitenaardse wezens in de doorsnee science-fiction film vervullen mij vaak met verbazing. Als ze de aarde niet leegplunderen maken ze wel vreemde cirkels in het graan of stapelen keukengerei in kunstige constellaties op elkaar. Het zal de verveling van zo’n lange ruimtereis zijn.

1167484_Dark-Skies

Dark skies blijft dat beeld in stand houden en wijkt nergens af van de conventies binnen de beide genres. De onverklaarbare geluiden, het contact met de kinderen, de vreemde gebeurtenissen, het ongeloof van de ouders totdat één van de twee (meestal de vrouw) toch overstag gaat, de bevestiging dat er wel degelijk vreemde krachten aan het werk zijn en tenslotte het felle licht achter de deur als het contact daadwerkelijk plaats vindt. Been there, seen that, don’t care.

Review of "Dark Skies"

Ook in de vorm kiest regisseur Scott Stewart voor platgetrapte paden. Denk Poltergeist meets Insidious en Paranormal Activity. Af en toe lijkt de film ondanks het trage tempo de aandacht even te vangen en er zijn ook zeker één of twee leuke schrikmomenten maar dan valt het verhaal toch weer plat en aan het einde denk je teleurgesteld: was het dit?

dark-skies-trailer

Stewart heeft in verdienstelijke B-films als Priest en meer nog Legion laten zien dat hij weet hoe hij zonder al te veel pretenties een leuk verhaal vertelt. Aan Dark Skies valt dat niet af te lezen.

 

Evil Dead (Fede Alvarez, 2013)

Evil-Dead-2013

Beoordeling: 8

Lange tijd waren horrorfilms poetisch en spookachtig. Evil Dead is weer eens ouderwets goor en hard. Godzijdank.

Vijf vrienden vinden in een hut in het bos een in mensenhuid gebonden boek waar je niet uit mag voorlezen. Uiteraard doen ze dat tóch en dan worden de demonen wakker. Tja.

Evil_Dead1

Mij kun je midden in de nacht wakker maken voor horror en de originele Evil Dead van Sam Raimi uit 1981 is altijd een van mijn favoriete films geweest. Vernieuwend, soms onthutsend, beweeglijk en effectief maar vooral gemaakt door een stel van vrienden van rond de twintig zonder groot geld en met een aanstekelijke liefde voor het medium. Natuurlijk maakten ze fouten, begrijpelijk als je pas begint, maar wat een energie.

Deze nieuwe versie – geproduceerd door Raimi en zijn vriend Bruce Campbell – moest tegen de nodige verwachtingen op boksen maar hij stelt mij niet teleur. Integendeel. Alleen komt dat niet door het verhaal.

Evil-Dead-Photo-01

Regisseur Fede Alvarez past weliswaar hier en daar wat aan: de context van de cold turkey detox zorgt voor narratieve verdieping, de cultelementen staan meer op de achtergrond en de climax kent nieuwe wendingen, maar dan nog. Het blijft een vreemd en simpel gegeven: een bizar boek, absurde gebeden en warrige lulverhalen over demonen die zieltjes komen stelen. Plus een groot aantal onwaarschijnlijkheden.

Maar dat is allemaal niet zo erg. Evil Dead komt namelijk volledig tot zijn recht in de sfeer. Die is rauw, verontrustend en ronduit goor.

Dat komt in de eerste plaats door de production design en het uiterst effectieve gebruik van locaties. Het sombere bos vol modder en regen, de naargeestige hut, de donkere, smerige en soms nauwe ruimtes waarin de hoofdpersonen hun toevlucht zoeken maar niet vinden. Steeds opnieuw knap in beeld gebracht met vaak lage camerastandpunten en altijd vies en onaangenaam.

evildead2

In de tweede plaats door de gore-effecten. De film kent waarlijk pijnlijke mutilaties en gruwelijke verminkingen die je maag regelmatig doen samentrekken. De trent van de laatste tijd was eerder spaarzaam, stil en computergestuurd, maar daar trekt Evil Dead zich niets van aan. Hier gaan alle registers open, blijven de Computer Generated Images beperkt tot een minimum en regent het letterlijk bloed.

martwe-zc582o-4

In de derde plaats door de soundscape. Zoals in elke horrorfilm is het geluid van groot belang bij de beleving en de spanningsopbouw. Hier is er sprake van een mooie mix tussen sfeervolle spanningsgeluiden, akelige natuur en keiharde shockmomenten. Je hoort het stanleymes door de tong glijden en het broodmes ratelen als het op een bot stuit. Op die manier kun je – zeker in de bioscoop – nergens ontsnappen aan de verhaalwerkelijkheid.

En in de vierde plaats door het tempo en de beweging. De film komt na de rustige karakterintroductie snel op gang en de locomotief blijft tot het einde lopen. Niet echt als een TGV, er zijn wel wat rustigere spanningsmomenten, maar wel als een solide stoomtrein die weet waar hij naar toe moet en daar op het juiste moment aankomt. De enige uitzondering vormen de momenten rondom het begraven maar die duren ook weer niet oneindig lang.

887296_465649086837707_1344029572_o

Op het scenario van Evil Dead mag misschien het een en ander op te merken zijn, zal best, maar de film gaf mij voor het eerst sinds lang weer eens het idee dat ik naar een echte, onverdunde horrorfilm aan het kijken was. En wat is dat toch een geweldig genre.

The place beyond the pines (Derek Cianfrance, 2012)

FVHLt

Beoordeling: 8.

Filosofische diepgang, een knap verteld verhaal, technische verfijning en acteurs die spelen om je vingers bij op te eten: The place beyond the pines heeft het allemaal. And then some.

Als een motor-stuntrijder aan de onderkant van de samenleving per toeval ontdekt dat hij een zoontje heeft uit een vluchtige relatie in het verleden, besluit hij banken te beroven om hem te kunnen verzorgen. Daarbij kruist hij het pad van een jonge politieagent die worstelt met zijn corrupte omgeving.

kinopoisk.ru

The place beyond the pines speelt zich af tegen volstrekt geloofwaardige moderne decors van een buitenwijk in New York, maar het scenario had ook van Dostojewski of Tolstoi kunnen zijn. Net als hun helden worstelen de twee hoofdrolspelers namelijk boven alles met morele problemen: de onduidelijke grens tussen goed en kwaad, de ontzagwekkende kracht van schuld en boete, de onuitwisbare zonden van de vaders, de wil om goed te doen maar dan: het leven.

Dat kan makkelijk te groot worden. In een film meer nog dan in een boek. Maar gelukkig weet regisseur Derek Cianfrance (Blue Valentine, ook al zo verstild mooi en treurig) alles krachtig in de hand te houden. Hij ontspoort nergens en zijn keuze om het verhaal in drie grote delen te vertellen, waarbij hij een afstand van 17 jaren overbrugt, is niet alleen een structurele gimmick, maar een krachtig verteltechnisch instrument.

Meestal hou ik daar niet zo van; geef mij alsjeblieft een karakter dat ik rustig kan volgen. Maar hier werkt het fantastisch. De driedeling is diep verankerd in de thematiek van de film en zorgt nu eens voor oprechte verassing en bijzondere wisselingen van perspectief en dan weer voor een bijna literaire aansterking van motieven en ideeën. Kunstig, intelligent, artistiek.

The-Place-Beyond-the-Pines2-e1363208585265-1024x396

Cianfrance krijgt daarbij absoluut hulp van zijn twee hoofdrolspelers. Ryan Gosling laat na zijn opmerkelijke rol in “Drive” opnieuw zien dat hij aan de top van een nieuwe generatie acteurs staat. Oscar voor die man. Maar dat geldt evenzeer  – en misschien toch net iets verrassender – voor Bradley Cooper. Hij gooit de nodige scheppen bovenop zijn toch al uitstekende werk in Silver Linings Playbook en speelt wat mij betreft zijn beste rol tot nu toe. Plus Eva Mendez, Ray Liotta en een volle batterij goed bezette kleinere rollen: actor’s heaven!

THE-PLACE-BEYOND-THE-PINES-Bradley-Cooper

Maar ook technisch weet de film steeds te boeien. De sterke openingsscene herinnert aan de tracking-shots van Scorsese, het camerawerk is nooit opdringerig maar bepaalt in hoge mate de neerslachtige sfeer en de muziek van Mike Patton past perfect bij zowel de moderne als de meer filosofische elementen van het verhaal.

Je zou kunnen zeggen dat het tempo hier en daar wat traag is (de film duurt twee uur en twintig minuten wat soms te merken is) en dat de aandacht met name in de tweede helft wel eens afdwaalt. Je zou ook kunnen opperen dat de wereld waarin het verhaal zich afspeelt bekend is uit films als The Departed, Pride and Glory en Brooklyn’s Finest.

Maar dan nog.

La Religieuse (Guillaume Nicloux, 2013)

10814_nl_la_religieuse_1362057648114

Beoordeling: 7

Heeft een roman uit 1761 tegenwoordig nog evenveel zeggingskracht als toen hij uitkwam? En kan een getrouwe verfilming de boodschap overbrengen? Bij La Religieuse is het antwoord dubbel: ja en nee.

In het Frankrijk van de 18de eeuw wordt een jong meisje door haar ouders gedwongen kloosterlinge te worden. Zij voelt geen roeping en komt hier steeds eerlijk voor uit maar drie moeder-oversten houden haar binnen de muren. De eerste weliswaar liefdevol maar toch ook met de nodige manipulatie, de tweede ronduit sadistisch en de derde met lesbische motieven.

la_religieuse_05_web_-_obrother

De film is gebaseerd op het gelijknamige geruchtmakende boek van de filosoof en schrijver Denis Diderot en stamt duidelijk uit de tijd van de verlichting, een periode waarin revolutie tegen totalitaire systemen zwaar nodig was. Dat verklaart waarschijnlijk meteen waarom de klassieke verfilming uit 1966 van nouvelle-vaguer Jean Rivette zo succesvol was: in de nasleep van de jaren zestig viel verzet en kritiek op gevestigde systemen nu eenmaal in vruchtbare bodem. Dat is nu anders.

Natuurlijk: binnen de wat volkse en volstrekt salonfähige modernere anti-clericale sentimenten zal de film nog steeds goed vallen en krijgt met name het laatste stuk een extra dimensie in verband met misbruik binnen de kerk. Tegelijkertijd doet het verhaal echter erg allegorisch aan. Diderot wilde destijds duidelijk een punt maken en de regisseur Guillaume Nicloux – die trouw blijft aan de letter van de roman – volgt hem daarin.

la_religieuse_04_web_-_obrother

Behalve het concrete en persoonlijke verhaal van een jonge vrouw, gaat het ook om de strijd van de onderzoekende mens tegen onderdrukking. En behalve drie manipulatieve moeder-oversten zien we ook drie symbolische voorbeelden van hoe het toch maar steeds mis kan gaan in zo’n” afschuwelijk onderdrukkend instituut als de katholieke kerk”. Jaja. Let op: ik zeg niet dat die kritiek ongefundeerd is, maar binnen het tijdsgewricht waarin we nu leven trapt de film wel een deur in, die al erg lang open staat.

Dat laat niet verlet dat alles technisch erg goed in elkaar steekt. Het camerawerk is sober maar mooi, het tempo is erg verstild, ondanks een aantal snelle overgangen en de dramatiek is prettig afstandelijk. Regelmatig zit je door psychologische spanning op het puntje van je stoel en alleen in het laatste kwartier denk je af en toe: nu weet ik het wel, laat de aftiteling maar komen.

La religieuse février 2012

De actrices zijn magistraal. Pauline Etienne krijgt wat mij betreft een standbeeld. Zij verliest in een fysiek en psychologisch zware rol geen moment haar geloofwaardigheid en doet je geloven dat ze zowel heel jong als uitermate volwassen is. De drie moeder-oversten zijn stuk voor stuk fantastisch maar Isabelle Huppert als de lesbische en verscheurde Mere Superieure is toch de winnaar. Wat een emoties. Hoewel: de jonge Louise Bourgoin doet beslist ook van zich spreken: als sadistische onderdrukker stuurt zij met haar ijzige glimlach de koude rillingen op en neer over je rug.

la-religieuse

Ja, La Religieuse is een mooie en indrukwekkende film. De moeite waard, zeker gaan zien. En nee, de boodschap is niet meer zo krachtig als in de verlichting.